Απώλεια ελληνικής ιθαγένειας: Σε ποιες περιπτώσεις επέρχεται

Το ζήτημα της απόκτησης και απώλειας της ελληνικής ιθαγένειας, αναγόμενο στον πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας, αντιμετωπίζεται από τον νομοθέτη με την μέγιστη δυνατή σοβαρότητα, κάτι που απορρέει και από συνταγματική επιταγή. Έτσι, όπως ακριβώς η κτήση της ελληνικής ιθαγένειας λαμβάνει χώρα μόνο υπό πολύ συγκεκριμένες και αυστηρά προκαθορισμένες προϋποθέσεις, έτσι και η απώλεια αυτής (ιδίως όταν δεν γίνεται με πρωτοβουλία του ενδιαφερομένου, ήτοι δεν είναι εκούσια) επέρχεται μόνο σε αυστηρά καθορισμένες στον νόμο περιπτώσεις.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 17 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας, όπως αυτό τροποποιήθηκε δυνάμει του πρόσφατου Ν. 5265/2026, προβλέπει την «έκπτωση» από την ελληνική ιθαγένειας, στις κάτωθι περιπτώσεις:

α. Όταν κάποιος αναλαμβάνει δημόσια υπηρεσία σε αλλοδαπό κράτος και μετά από πρόσκληση του Υπουργού Εσωτερικών προς αυτόν να απόσχει εντός οριζόμενης προθεσμίας από την υπηρεσία αυτή, ως αντίθετη προς τα συμφέροντα της χώρας, εμμένει σε αυτή.

β. Όταν κάποιος κατά τη διαμονή του στην αλλοδαπή ενήργησε προς όφελος αλλοδαπού κράτους πράξεις ασυμβίβαστες προς την ιδιότητα του Έλληνα και αντίθετες προς τα συμφέροντα της Ελλάδας.

γ. Αλλοδαπός, ο οποίος απέκτησε την ελληνική ιθαγένεια, λόγω της ιδιότητάς του ως δοκίμου ή μοναχού στο Άγιο Όρος, εφόσον εγκατέλειψε αποδεδειγμένα τη μονή της εγκαταβίωσής του, καθώς και την Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους.

δ. Όταν κάποιος τελεί το αδίκημα του άρθρου 146 του Ποινικού Κώδικα περί παραβίασης μυστικών της Πολιτείας ή του άρθρου 144 του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα περί μετάδοσης στρατιωτικών μυστικών, εφόσον έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για τα αδικήματα αυτά.

Η έκπτωση από την ελληνική ιθαγένεια απαγγέλλεται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, μετά από αιτιολογημένη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Ιθαγένειας, η δε απώλεια της ιθαγένειας επέρχεται από τη δημοσίευση της απόφασης αυτής στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η κήρυξη κάποιου ως έκπτωτου από την ελληνική ιθαγένεια ενεργεί ατομικά και δεν επηρεάζει την ελληνική ιθαγένεια του/της συζύγου και των ανήλικων ή ενήλικων τέκνων του.

Οι ανωτέρω περιπτώσεις αποτελούν τις μοναδικές περιπτώσεις κατά τις οποίες η απώλεια της ελληνικής ιθαγένειας επέρχεται αναγκαστικώς και πρόκειται για περιπτώσεις αυστηρά καθορισμένες στον νόμο, ακριβώς ενόψει του ιδιαίτερα δραστικού χαρακτήρα που συνεπάγεται η αναγκαστική στέρηση της ελληνικής ιθαγένειας. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς την κατάσταση στην οποία περιέρχεται το πρόσωπο όταν δεν είναι φορέας άλλης ιθαγένειας, οπότε και καθίσταται ανιθαγενής. Τα προβλήματα που δημιουργούνται για τα άτομα χωρίς ιθαγένεια είναι πολλά και κυρίως είναι προβλήματα που αγγίζουν αφενός το νομικό τους καθεστώς και αφετέρου το καθεστώς της προσωπικής τους κατάστασης ως προς το δίκαιο που πρέπει να εφαρμόζεται σε αυτούς, αφού στερούνται ιθαγένειας.

Από τις προαναφερόμενες περιπτώσεις έκπτωσης από την ελληνική ιθαγένεια θα πρέπει να διακριθούν οι περιπτώσεις που προβλέπει ο Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας, κατά τις οποίες η ελληνική ιθαγένεια χάνεται εκουσίως, ήτοι κατόπιν σχετικής επιθυμίας και βούλησης του προσώπου. Συνοπτικά, πρόκειται για τις κατωτέρω περιπτώσεις:

α. Λόγω κτήσης αλλοδαπής ιθαγένειας σύμφωνα με το άρθρο 16 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας: Λαμβάνει χώρα κατόπιν άδειας του Υπουργού Εσωτερικών εφόσον το πρόσωπο απέκτησε αλλοδαπή ιθαγένεια με τη βούλησή του ή ανέλαβε δημόσια υπηρεσία σε αλλοδαπό κράτος, εφόσον η ανάληψη της υπηρεσίας αυτής συνεπάγεται κτήση της ιθαγένειας του εν λόγω κράτους.

β. Λόγω δήλωσης αποποίησης: Επιτρέπεται η αποποίηση της ελληνικής ιθαγένειας εφόσον ο ενδιαφερόμενος είναι ενήλικος, δηλώνει ότι έχει παύσει να υφίσταται πλέον γνήσιος δεσμός του με τη Χώρα και διαμένει στην αλλοδαπή.

γ. Λόγω υιοθεσίας από αλλοδαπό: Έλληνας που υιοθετήθηκε πριν από την ενηλικίωσή του ως τέκνο αλλοδαπού, δύναται μετά από αίτηση του υιοθετήσαντος, εάν αποκτά την ιθαγένεια αυτού, να αποβάλει την Ελληνική ιθαγένεια με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών.

*Το γραφείο μας διαθέτει μεγάλη εμπειρία σε πάσης φύσεως ζητήματα δικαίου αλλοδαπών και αδειών διαμονής (χορήγηση και ανανέωση αδειών διαμονής, μετακλήσεις, νομιμοποίηση παράνομων αλλοδαπών, κτήση ελληνικής ιθαγένειας, διαγραφή απελάσεων, αντιρρήσεις κατά κράτησης αλλοδαπών κ.ο.κ). Για περαιτέρω νομικές συμβουλές ή για την ανάθεση της υπόθεσής σας στο γραφείο μας μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο τηλ. 2313 079293 ή με email στο info@siopi-law.gr. Σημειώνεται ότι απαγορεύεται βάσει Κώδικα περί Δικηγόρων η παροχή νομικών συμβουλών άνευ της ανάλογης αμοιβής (άρθρο 57 Ν. 4194/2013)*

Δάφνη I. Σιώπη

Δικηγόρος LLM

Γραφείο Θεσσαλονίκης:

Τσιμισκή 52, Θεσσαλονίκη

Τ. 2313 079293, 6977 568673

Ε. info@siopi-law.gr, dsiopi@siopi-law.gr

Γραφείο Αθήνας:

Σόλωνος 134, Αθήνα

Τ. 211 0035843, 6977 568673

Ε. athens@siopi-law.gr, dsiopi@siopi-law.gr